Mơ Đặc Sản Quê Vươn Xa

Tôi nhớ mãi câu chuyện của bà ngoại về một gánh đường bán rong của một chị ở quê. Hôm ấy khi chị vừa cất tiếng rao thì một anh nông dân đang tạm nghỉ sau khi cày xong một đám ruộng lên tiếng: "Bấy nhiêu không đủ cho tôi tráng dạ thì chị rao làm chi cho mất công!" Gánh hàng của chị gồm mỗi bên một liễn đường hạ, cộng một ít mạch nha, đường phèn, vài phong đường phổi.

Chị dừng lại nhìn anh thợ cày rồi cũng buông lời bông phèng: "Dạ, anh thì chứa nổi một lon mạch nha chứ mấy!"

"Hai liễn đường của chị với tôi còn thòm thèm!"

"Thật không?"

"Chứ ai giỡn làm chi! Nếu anh ăn hết hai liễn tôi cho không anh luôn. Còn nếu không hết anh phải về cày ruộng cho tôi hoặc trả tiền gấp đôi!"

"Đồng ý! Tôi với chị giao kèo nhé!"

Hai người ngoắc tay nhau rồi anh lấy thìa thong thả múc từng muỗng đường ăn ngon lành. Đường hạ nó không lỏng mà cũng không sánh hẳn. Nó còn thơm nguyên mùi mật mía. Nếu ai hảo ngọt thì cũng chỉ làm vài thìa là ngán rồi. Đó chắc là lý do để chị hàng chấp nhận kèo.

Liễn đường vơi đi nhanh chóng nhưng anh thợ cày vẫn chưa có dấu hiệu ngán. Khi thìa cuối cùng của liễn thứ nhất được múc xong anh còn cẩn thận liếm cái thìa cho sạch: "Chị cho tôi xin ca nước!"

Từng bước một anh rót ca nước vào cái liễn, nghiêng đi nghiêng lại tráng cho sạch rồi rót lại ra cái ca. Chậm rãi anh cầm ca nước tráng uống một hơi.

Khi anh đặt ca xuống thì không thấy chị hàng đường đâu nữa. Thì ra, lo cho nguy cơ mất nốt liễn đường còn lại, chị ta đã quơ gánh chạy một hơi không ngoái đầu lại.

Bà tôi có hỏi anh thợ cày: "Anh có ăn hết liễn còn lại được không?"

"Em chơi bài tố thôi chị! Bụng đâu mà chứa hết hai liễn!"

Từ khi nghe câu chuyện tôi phải đợi đến hơn chục năm khi về quê mới được thử ăn đường hạ. Thìa đầu thì ngon thật, nhưng không thể ăn nhiều. Ăn thử qua mạch nha, đường phèn, đường phổi đều có cảm giác ngon và hấp dẫn nhưng đều không thể ăn nhiều được. Bà con sản xuất cũng chưa chú trọng khâu đóng gói và mẫu mã nên chưa thể phân phối sản phẩm đi xa được.

Hôm rồi, tình cờ nghe đài phát thanh nói về câu chuyện một thanh niên Quảng Ngãi tại Sài Gòn mày mò chế món trà sữa đường phèn. Qua nhiều lần thử nghiệm, hiện nay món trà sữa đường phèn đã đi vào ổn định, mở ra một thị trường tiêu thụ mới cho món quê hương.

Câu chuyện của người thanh niên làm cho tôi nhớ tới một gu ẩm thực của người châu Âu và đặc biệt là người Nga—một thị trường rất dễ xâm nhập với Việt Nam. Họ có thói quen nhâm nhi trà nóng với đường trong tiết trời giá lạnh. Đường của họ gắt chứ không thanh như đường phèn, vốn được tạo từ tinh thể đường. Chắc cũng không đậm đà như đường phổi, vốn được chế biến qua nhiều công đoạn. Uống trà họ nhâm nhi từng viên đường nhỏ. Nhưng phải nhìn nhận là sản phẩm của bà con ta chế biến và đóng gói còn thô quá.

Một phong đường phổi cả ký là quá nhiều để uống trà. Nếu là một thanh đường đóng gói xinh xinh thì phù hợp hơn nhiều. Một lon mạch nha phải lấy một cây đũa để vét trông có vẻ bất tiện. Nếu mạch nha được đóng gói như một cây kẹo mút trong có hột đậu phụng thì có vẻ dễ dàng thưởng thức hơn nhiều.

Mạch suy nghĩ cứ miên man về những sản phẩm quê hương. Nếu được ai đó—một người con xứ Quảng thân thương chắp cánh cho bay ra khỏi đất Việt tới bên ly trà nóng của một xứ sở xa xôi—chắc là thú vị lắm!

Được biết món don quê hương đã được ẩn mình vào trong gói mì, gói phở hiện diện trên đất miền Nam! Món cá bống sông Trà đã được đóng hũ vươn ra nhiều miền đất nước! Bờ xe nước sông Trà—một hình tượng sáng tạo của Quảng Ngãi—đã chìm vào dĩ vãng do sự phát triển của công nghệ. Biết đâu một ngày nào đó sẽ quay lại trên sông quê với một vật liệu khác, tiện lợi, gọn nhẹ hơn và với một nhiệm vụ mới phù hợp thời đại hơn: lợi dụng dòng chảy hiền hòa của con sông quê tạo nên dòng điện, động lực mới cho quê hương! Rất nhiều, rất nhiều những sản phẩm quê hương nữa đang chờ những người con đất Quảng chắp cánh!

                                                                                        TÁC GIẢ: CẨM MINH